Canada cần một chính sách nhập cư thông minh, tập trung vào kinh tế — chứ không phải dựa trên nỗi sợ hãi

Tác giả: David Le, RCIC-IRB, Chuyên gia nhập cư và đầu tư kinh doanh tại Canada

Bản kiến nghị gần đây của Dân biểu tỉnh bang Ontario, ông Jamil Jivani, kêu gọi chấm dứt Chương trình Lao động Nước ngoài Tạm thời (Temporary Foreign Worker Program – TFWP) đã dấy lên nhiều tranh cãi về vai trò của nhập cư trong hệ thống y tế, thị trường nhà ở và thị trường lao động của Canada. Là một người nhập cư đến Canada theo dòng doanh nhân của Chương trình Đề cử Tỉnh bang Manitoba, nay là Dòng Nhà đầu tư Kinh doanh (Business Investor Stream – BIS), đồng thời là một chuyên gia nhập cư được cấp phép, tôi cảm thấy cần phải đưa ra một góc nhìn khác — dựa trên kinh nghiệm thực tế và tư duy kinh tế thực dụng.

Cần nói rõ: nhập cư không phải là vấn đề. Chính sách nhập cư thiếu mục tiêu rõ ràng và phản ứng chậm chạp mới là vấn đề. Canada, giống như nhiều quốc gia phát triển khác, đang đối mặt với lực lượng lao động suy giảm, dân số già hóa và thiếu hụt lao động trong nhiều ngành trọng yếu. Một chính sách nhập cư thông minh và được quản lý tốt chính là chìa khóa giải quyết.

Về tình trạng thiếu hụt nhân sự y tế

Bản kiến nghị của ông Jivani cho rằng nhập cư là nguyên nhân khiến thiếu bác sĩ và bệnh viện quá tải. Nhưng có một nghịch lý: Canada đang vô cùng cần nhân sự y tế, và nhiều người trong số đó có thể đến từ nước ngoài. Một chiến lược nhập cư chủ động nên ưu tiên tiếp nhận bác sĩ, y tá, kỹ thuật viên y tế và nhân viên hỗ trợ đã được đào tạo quốc tế — thông qua cả các chương trình tạm thời và thường trú — với lộ trình rõ ràng và đáng tin cậy để định cư lâu dài. Những chuyên gia này có thể bắt đầu làm việc trong ngành y tế ngay khi đang chờ đủ điều kiện nộp hồ sơ thường trú (khoảng 5 năm sống tại Canada), góp phần giải quyết ngay vấn đề năng lực hệ thống y tế.

Về tình trạng quá tải bệnh viện

Nếu lo ngại về sự quá tải, thì chính sách nhập cư cần chọn lọc hơn. Một chính sách “ưu tiên Canada” nên tập trung tiếp nhận người trẻ (dưới 50 tuổi), khỏe mạnh, có tay nghề và phù hợp với nhu cầu kinh tế cũng như y tế của đất nước. Cũng cần lưu ý rằng nhiều người đến Canada theo diện nhân đạo (cha mẹ – ông bà, người tị nạn, người xin tị nạn), điều này phản ánh bản chất nhân đạo của quốc gia chúng ta.

Về nhà ở và hạ tầng

Thách thức nhà ở hiện nay không bắt nguồn từ nhập cư, mà là do thiếu nguồn cung. Nhiều người nhập cư theo diện đầu tư hoặc khởi nghiệp có đủ năng lực tài chính và kinh nghiệm để đầu tư, xây dựng nhà ở. Khuyến khích lao động lành nghề, công nhân xây dựng và nhà phát triển bất động sản thông qua các chương trình nhập cư kinh tế sẽ trực tiếp giải quyết tình trạng thiếu nhà ở, đồng thời thúc đẩy kinh tế địa phương.

Thêm vào đó, nhiều lao động nước ngoài tạm thời và người đang mong muốn định cư Canada — đặc biệt là nhà đầu tư và doanh nhân — đang xếp hàng chờ cơ hội, mang theo năng lực phát triển nhà ở và đầu tư vào hạ tầng. Một chương trình nhập cư cho phép họ làm việc tại Canada trong 2–3 năm để đủ điều kiện xin thường trú sẽ góp phần khắc phục tình trạng thiếu hụt, mang lại lợi ích cho toàn xã hội.

Về áp lực thị trường lao động

Những lo ngại về thị trường việc làm, đặc biệt đối với giới trẻ Canada, bỏ sót một điểm cốt lõi: lao động nước ngoài tạm thời thường được tuyển vào những công việc mà người Canada không làm — như nông nghiệp, khách sạn – nhà hàng, hoặc một số ngành nghề tay nghề cao. Đồng thời, các doanh nhân, nhà đầu tư và quản lý cấp cao từ nước ngoài tạo ra doanh nghiệp và việc làm tại Canada. Các chương trình như Đề cử Tỉnh bang (PNP) đã làm rất tốt việc này, nhưng yêu cầu ngôn ngữ và giới hạn chỉ tiêu lại làm giảm hiệu quả. Nếu được cải thiện — như bỏ giới hạn số lượng và giữ mục tiêu nhập cư kinh tế cao — sẽ giúp tạo thêm việc làm cho người Canada, kể cả giới trẻ.

Về quan điểm “Canada nhập cư quá nhiều”

Nhiều người cho rằng Canada đang nhập cư quá mức. Thực tế, vấn đề không nằm ở số lượng mà là ở cách chọn lọc. Tỷ lệ nhập cư kinh tế chưa bao giờ đủ so với nhu cầu lao động, đặc biệt trong các ngành then chốt như y tế, xây dựng, công nghệ. Chúng ta cần tập trung vào chất lượng người nhập cư — chứ không phải số lượng.

Về các giới hạn nhập cư gần đây

Các giới hạn mới đây đối với chương trình nhập cư kinh tế có thể đe dọa sự ổn định kinh tế lâu dài của Canada. Những chính sách này gây ra mất mát nhân tài, giảm đầu tư, và làm suy yếu các trường đại học – cao đẳng vốn đang phụ thuộc vào sinh viên quốc tế. Hệ lụy dây chuyền từ đây là mất việc làm, đóng cửa khoa, cơ sở, và giảm thu nhập từ việc cho thuê nhà.

Kết luận

Canada cần một chính sách nhập cư ưu tiên người có đóng góp kinh tế, phù hợp với thị trường lao động và cấu trúc dân số, đồng thời vẫn duy trì cam kết nhân đạo. Nếu được quản lý thông minh, nhập cư sẽ là giải pháp — chứ không phải là gánh nặng — cho các thách thức về y tế, nhà ở và việc làm.

Tương lai thịnh vượng của Canada phụ thuộc vào nhập cư — nhưng cần nhập cư có chiến lược. Chúng ta cần những chính sách thu hút đúng người: lấp đầy khoảng trống lao động, đầu tư hạ tầng, phát triển doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Những luận điệu gieo rắc nỗi sợ về nhập cư có thể giành được sự chú ý trong ngắn hạn, nhưng lại khiến chúng ta chệch hướng khỏi giải pháp thật sự. Đã đến lúc gác lại sự hoang mang và tiến tới một chiến lược nhập cư thực dụng, ưu tiên kinh tế — để Canada luôn giữ vững vị thế cạnh tranh, nhân đạo và thịnh vượng.